Happiness: A Guide to Developing Life’s Most Important Skill – Matthieu Ricard

Spread the love
Đây là một quyển sách sẽ gíup bạn:
  • Tìm hiểu về cách định nghĩa hạnh phúc của đạo Phật
  • Tại sao có nhiều người hay hiểu lầm hạnh phúc ?
  • Bản ngã là gì
Bên dưới là review về quyển này

Hạnh phúc thật sự không phải là một đích đến, nó là một con đường mà bạn phải liên tục bước đi trên nó

Trước giờ chúng ta hay tự định nghĩa hạnh phúc cần phải gắn với một thứ gì đó: tiền bạc, công danh, địa vị xã hội, bằng cấp. Thế nhưng đừng đóng đinh định nghĩa hạnh phúc vào những điều đó, hạnh phúc thật sự là một thứ cao hơn thế nữa: Đó chính là khi bạn có một tâm hồn khoẻ mạnh
Đó là một tâm hồn mà bạn không bị vướng bận bởi quá khứ cũng như nhưng kế hoạch tương lai, hiện tại chính là “present”, là món quà, và chính là hạnh phúc.
Hạnh phúc là một thứ chúng ta có thể nuôi dưỡng, 25% hạnh phúc có thể đến từ gen di truyền nhưng 75% đến từ việc luyện tập hằng ngày, vì vậy cách chúng ta suy nghĩ, sống và cảm nhận thế giới chính là cách chúng ta tự rèn luyện hạnh phúc cho bản thân mình, chúng ta khó thay đổi thế giới, nhưng có thể thay đổi cách nhìn nhận của bản thân.

Tìm kiếm hạnh phúc ở bên trong, thay vì ở bên ngoài:

Chúng ta thường hay bảo : “Tôi giàu nên tôi hạnh phúc”, hay “Tôi có vợ đẹp nên tôi hạnh phúc” hoặc các FA cũng hay bảo: “Tui không hạnh phúc như thằng A vì nó có bạn gái”
Ở câu đầu tiên, “giàu” mới hạnh phúc, thì chưa chắc, vì tiền thì chưa chắc mua được hạnh phúc (dù nó đóng vai trò cũng khá lớn). Câu thứ 2 và 3, một ngày nào đó, vợ bạn/ người yêu bạn không yêu thương bạn nữa, chắc chắn bạn sẽ bị bất hạnh phải không?
Thường chúng ta hay tìm kiếm hạnh phúc ở bên ngoài, giống như chạy bộ trên máy chạy, chúng ta mệt mỏi tìm kiếm chúng, đổ mồ hôi, sốt con mắt mà vẫn không tiến thêm một xăng ti nào cả. Chúng ta cuồng cuồng kiếm tiền, lao vào các mối quan hệ, hạnh phúc cũng chẳng tăng thêm mà chúng ta còn có thêm rất nhiều phiền não.
Khi chúng ta mua một căn nhà, hay một chiếc xe hơi mới, chúng ta cảm thấy hạnh phúc, nhưng thử nghĩ nếu vài tuần sau, khi cái “hạnh phúc có được món đồ mới”, “hạnh phúc khi được sở hữu”… dần dần phai nhợt, thì chúng ta lại trở lại vòng lặp của mưu cầu hạnh phúc thông qua việc sở hữu.
Chắc chắn là hạnh phúc không phải như thế. Hạnh phúc nên được thể hiện qua sự an lạc tại tâm mà không bị ám màu u ám của sự thất bại hay hào quang chói lọi của sự thành công.
“Khi bạn có một đời sống nội tâm phong phú thì dù bạn ở bên nào của song sắt nó cũng không còn quan trọng nữa”
Etty Hillesium một tù nhân ở trại Auschwitz đã viết như thế.

Hạnh phúc không phải là lạc thú 

Trước khi đến với hạnh phúc đích thực, chúng ta cần tìm hiểu thực sự, hạnh phúc là gì, sau đó đi tìm các động lực tạo nên hạnh phúc, nhiều ngừoi chúng ta, đã lầm tưởng hạnh phúc với những xúc cảm khác, ví dụ như sự vui thích
Sự vui thích, vui thú có vẻ là con đường ngắn nhất dẫn đến hạnh phúc, nhưng không sớm thì muộn, nó cũng không dẫn ta đến đâu cả. Vì sao? Vì lạc thú là dựa vào cảm xúc, và cảm xúc thì thay đổi theo thời gian và nó cần những tác nhân ngoại cảnh nữa.
Một trải nghiệm vui thích có thể trở nên trống rỗng hoặc kém vui vẻ bởi vì nó rất dễ thay đổi ( cảm xúc mà).
Ví dụ khi có một món ăn ngon, ta cảm thấy vui thích, nhưng khi ăn quá nhiều thì ta sẽ bị đầy bụng chẳng hạn
Và khi ta cố gắng chạy theo các cảm giác vui thú nhất thời (ví dụ: như mua sắm hoặc rượu chè) thì chúng sẽ càng ngày càng kéo chúng ta ra khỏi nội tại bản thân. Một ngày nào đó chúng ta soi gương và phát hiện, người trong gương không còn là ta nữa. Ta xa lạ với chính ta, chúng ta kết nối với những thứ khác nhưng lại mất kết nối với chính ta 🙂

Hạnh phúc không phải là trốn tránh đau khổ, mà chính là giải thoát bản thân khỏi sự lo âu hàng ngày

Ở các nước tiên tiến 3/4 người dân trả lời họ cảm thấy cực kì hài lòng về chất lượng cuộc sống, tuy nhiên chỉ số hạnh phúc thì cũng tương đương ( có khi là thấp hơn những nước đang phát triển khác), tại sao vậy?
Đó là do cách hiểu về hạnh phúc của mọi người khác nhau. Một số người cho rằng, hạnh phúc là cuối tuần khi l họ không phải đi làm, là nhữnh khoảnh khắc ngắn ngủi họ thoát khỏi guồng quay công việc / cuộc sống.
Nhưng ý tưởng về hạnh phúc thì mơ hồ và khó nắm bắt hơn nhiều. Nếu chúng ta đánh đồng nó với các mối quan hệ hay tiền tài, danh vọng, thì khi chúng ta mất việc, bị người yêu chia tay… thì chúng ta sẽ cảm thấy bất hạnh rất nhiều phải không?
Phật giáo định nghĩa đây là Khổ(dukkha), là sự dễ tổn thương của con người khi mọi thứ không theo hướng họ kì vọng.
Vậy làm thế nào để chấm dứt sự đau khổ này? Đạo Phật cho rằng, khổ là một trong những điều tự nhiên và không thể tránh khỏi. Khổ không phải đến từ việc chịu đựng, khổ đến từ sự bất hạnh do chính chúng ta tạo ra.
Lấy ví dụ về việc mất việc ( mình cũng đang có cảm giác này), bản thân việc mất việc không làm chúng ta cảm thấy bất hạnh, nhưng chính những lo âu mà chúng ta tạo ra mới là thứ làm cho chúng ta cảm thấy bất hạnh. Đó là gì ? Là sự lo sợ khi không có tiền và sự nghiệp chúng ta bị chững lại hoặc tuột dốc phải không?
Bản thân sự bất hạnh chính là do chúng ta, lo lắng của chúng ta tạo ra cả.

Bản ngã, chính là nguồn cội của sự xung đột cảm xúc và đau khổ

Chắc hẳn chúng ta đều từng gặp những người mà tự họ xem họ là cái rốn của vũ trụ.
Thử nghĩ xem, chúng ta có thể tự hào về bản thân hoặc trở nên vô cùng hung hãn với mọi người xung quanh, để làm gì? Chúng ta muốn mọi người nhìn nhận chúng ta theo cách mà mình muốn. Và, khi có ai đó không nhìn nhận chúng ta theo cách chúng ta muốn, ta căm ghét họ và tìm cách bôi xấu họ. Tự nhiên ta gắn mác cho họ là “đồ dở hơi”, “kẻ rỗi việc” chẳng hạn. Và một khi đã chụp mũ rồi thì thường khó để chúng ta suy nghĩ theo cách khác. Và khi chúng ta để bản ngã giành quyền kiểm soát bản thân, sẽ có lúc nó đạt tới tuyệt đỉnh, và một khi nó vỡ vụn (những điều tốt đẹp ta luôn nghĩ về ta, những thói xấu hoặc qui chụp ta nghĩ về người khác) bị đập bỏ, thì tất cả những gì còn lại sẽ là sự hoài nghi, ghét bỏ và tức giận.

Giải thoát bản thân khỏi bản ngã

Ý tưởng về bản ngã thì gắn liền với sự không hạnh phúc. Vì vậy để đạt được hạnh phúc thật sự, việc giải thoát khỏi bản ngã là một điều hết sức cần thiết
Theo đức phật, an lạc trong tâm hồn chỉ có thể có được khi vượt qua được bản ngã. Bởi vì, bản ngã quá mong manh và dễ vỡ, nếu ta cứ nương tựa vào nó thì một khi nó sụp đổ, ta sẽ cảm thấy bất hạnh. Vì vậy, khi nhận biết được bản ngã và tách mình ra khỏi nó, ta cảm thấy mạnh mẽ và cứng cáp hơn, và tiến bước trên con đường mưu cầu hạnh phúc đích thực
Khiêm tốn là một chìa khoá để vượt qua được sự kiểm soát của bản ngã. Vì vậy cần biết rõ các giới hạn của bản thân, khi khiêm tốn chúng ta sẽ không dành quá nhiều tâm sức để giành sự tán dương của người khác, chính sự tự do này sẽ giải thoát chúng ta khỏi những lo âu và phiền muộn. Vì vậy khiêm tốn chính là một trong những suối nguồn của sự tự do.
Khi trở nên khiêm tốn và thoát khỏi cái bóng của bản ngã, ta sẽ có thể nhìn thấy những mối quan tâm của người khác, có thể cảm thấu được suy nghĩ của họ, đồng cảm với họ. Chúng ta không thể cho mình là trung tâm của vũ trụ đồng thời với việc quan tâm được cảm xúc của người khác đúng không 🙂
Chính vì thế thế giới mới có rất nhiều vị anh hùng đã giải thoát bản thân khỏi bản ngã, và hi sinh thân mình để giúp đỡ người khác như: Martin Luther King, Gandhi, Mẹ Teresa …

Suy nghĩ và cảm xúc có thể là bạn tốt và cũng có thể là kẻ thù lớn nhất của ta

Trong thời chiến có rất ít người tự sát một cách có chủ đích. Thế nhưng trong thời bình, số người tự sát lại tăng cao chót vót.
Khi chúng ta cảm thấy thất vọng hay buồn bã, có vẻ cả thế giới như đang chống lại ta. Giống như khi chúng ta vừa mất đi một người thương yêu hoặc chia tay một ai đó, ngay cả một tác nhân nhỏ nhất cũng có thể thổi bùng những cảm xúc bên trong chúng ta.
Những cảm xúc tiêu cực có thể sẽ lớn dần nếu chúng ta cứ suy nghĩ về chúng, chìm đắm bên trong chúng, chúng sẽ dần dần ăn mòn suy nghĩ và kiểm soát luôn cả hành động của chúng ta.
Giả sử khi đi trên đường, chúng ta bị một người khác cắt đầu, và chúng ta giận dữ, nổi cơn tam bành, đuổi theo và gây hấn với người kia, lâu dần sẽ trở thành một thói quen, và ta sẽ bắt đầu đi gây hấn với tất cả những gì chúng ta thấy không vừa mắt.

Quan sát nói chuyện với những suy nghĩ/ cảm xúc tiêu cực, chúng sẽ tự giải thoát và tiêu biến

Tiếp tục với câu chuyện ở phía trên, chúng ta có thể nào bỏ qua những cảm xúc đó? Ta vẫn bực tức và hằn học nhưng ta sẽ không đuổi theo kẻ đó, nhưng ta lại mang bộ mặt hằn học đó đến công ty hoặc về nhà.
Giả sử vợ của ta ở nhà vừa làm điều gì đó khiến ta không vừa ý, thì cơn bực khi nãy + với sự khó chịu hiện tại sẽ trở thành một cuộc cãi vã. Có đúng không nào? Vì vậy chúng ta không thể bỏ qua được cảm xúc tiêu cực bằng cách làm lơ nó, chỉ có thể ngồi xuống quan sát chúng, nghĩ về nguyên nhân làm chúng ta hằn học, chúng ta có phải hằn học khi bị một người khác tạt đầu xe, hay thật sự do trong cuộc họp khi sáng, bảng báo cáo mà chúng ta đã dày công chuẩn bị thế mà sếp không khen lấy một tiếng? Một khi ngồi xuống và quan sát nguyên nhân gốc rễ, tự chúng ta có thể tháo bỏ được cảm xúc tiêu cực đó. Nó như quả bom hẹn giờ vậy, sẽ phát nổ bất cứ lúc nào, vì thế tốt nhất là ta nên quan sát và tháo bỏ chúng.
Và một khi hiểu rằng giận dữ chỉ là cảm giác nhất thời, nó không đại diện cho bạn, bạn hiểu rõ nguyên do thì cảm xúc đó cũng sẽ tự tiêu biến, để lại trong ta là lòng vị tha và niềm an lạc tâm hồn

Kết luận:

Để đi tìm hạnh phúc đích thực chúng ta phải học cách hiểu về hạnh phúc, phân biệt được hạnh phúc và dục vọng cũng như là quan sát nói chuyện với những cảm xúc tiêu cực, với con người bên trong ta. Và hạnh phúc đích thực không phải là thứ để đạt được nhưng nó chính là thứ chúng ta cần rèn luyện mỗi ngày 🙂
 
 
Tham khảo:
https://www.goodreads.com/review/list/41989706-khanh?shelf=read

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *